Geschiedenis

Geschiedenis van KNCV Tuberculosefonds
Ontwikkeling rol nationaal
Ontwikkeling rol internationaal

Geschiedenis van KNCV Tuberculosefonds

Op 9 oktober 2003 vierde KNCV Tuberculosefonds haar 100-jarig jubileum. KNCV Tuberculosefonds is opgericht in 1903 als de Nederlandsche Centrale Vereeniging ter bestrijding van tuberculose (NCV), en kreeg in 1953 het predikaat ‘Koninklijk’. KNCV Tuberculosefonds is ontstaan als koepelorganisatie voor de Nederlandse tuberculosebestrijding. Sinds de jaren 70 van de vorige eeuw is ook een internationale weg ingeslagen. KNCV Tuberculosefonds heeft de DOTS bestrijdingmethode medeontwikkeld en is inmiddels uitgegroeid tot een toonaangevende medische ontwikkelingsorganisatie. Zij vervult deze rol naast haar functie binnen de nationale tuberculosebestrijding. Het Nederlands Tuberculose Fonds (NTF), onder andere bekend van de Emmabloem-collecte, heeft fondsenwerving ten behoeve van de internationale bestrijdingsactiviteiten ontwikkeld. Sinds januari 2003 treden KNCV Vereniging ter Bestrijding der Tuberculose en de NTF onder één naam naar buiten als KNCV Tuberculosefonds. In 2004 zijn beide organisaties ook juridisch samengegaan.

 

Honderd jaar geleden

In Nederland stond honderd jaar geleden de tuberculosebestrijding nog in de kinderschoenen. De ontdekking van de tuberkel bacil door de Duitse bacterioloog Robert Koch in 1882 gaf de tuberculosebestrijding inmiddels wel een wetenschappelijke basis. In de paar sanatoria die ons land rijk was kon slechts een klein deel van de patiënten worden verpleegd. Vurige pleitbezorgers van de volkssanatoria in ons land waren H.A. Kooijker en J.J. Homoet. Zij stonden bovendien voor de opgave fondsen te werven voor de stichting van sanatoria.

 

Zoektocht naar een goedkopere en effectievere bestrijding

Sanatoriumopname was erop gericht tuberculose in de aanvang van de ziekte te bestrijden. Patiënten in een vergevorderd stadium van longtuberculose werden niet opgenomen, en evenmin patiënten die een ernstig besmettingsgevaar opleverden voor hun naaste omgeving. Opname in een sanatorium was bovendien een kostbare zaak. In de bestrijding van de tuberculose was sanatoriumopname een druppel op een gloeiende plaat. Er werd gezocht naar een goedkopere en effectievere bestrijdingswijze, waarbij niet alleen de tuberculosepatiënt werd opgespoord, maar ook de mogelijke geïnfecteerden in kaart werden gebracht.

 

Koch was ervan overtuigd dat de tuberculose kon worden uitgeroeid. Op het internationale tuberculosecongres in Londen (1901) sprak hij: ‘Er zijn velen, die twijfelen aan de mogelijkheid, deze ziekte met goed gevolg te bestrijden, deze ziekte, die reeds duizenden jaren bestaat, en over de geheele wereld verspreid is. Ik ben echter van een geheel ander gevoelen. (…) Indien wij ons voortdurend laten leiden door den waren geest der preventieve geneeskunde, indien wij ons de ervaring uit den strijd tegen andere volksziekten ten nutte maken, en wij er, het eindpunt steeds goed voor oogen houdende en recht op het doel afgaande, naar streven het kwaad bij den wortel aan te tasten, dan kan het niet anders, of de strijd tegen de tuberculose, die met zooveel energie is begonnen, zal tot de overwinning voeren.’ 

 

Particulier initiatief gebundeld

In Londen was de wenselijkheid uitgesproken om in verschillende landen landelijke verenigingen op te richten, die de strijd tegen de tuberculose zouden aanvoeren. Aanvankelijk leek het erop dat de Nederlandse regering het voortouw zou nemen, maar toen zij het liet afweten namen drie particuliere organisaties het initiatief. Door de besturen van de sanatoria in Hellendoorn en Hoog-Laren en een plaatselijke Vereeniging tot bestrijding der tuberculose in Rotterdam werd op 27 september 1903 in Den Haag het Nederlandsch Centraal Comité opgericht. Het Comité zocht aansluiting bij de internationale georganiseerde tuberculosebestrijding. Het wilde bovendien de verschillende initiatieven bundelen die al waren en nog zouden worden ontwikkeld om de tuberculose in eigen land te bestrijden. Vanaf 1907 heette het Centraal Comité voortaan de Nederlandsche Centrale Vereeniging (NCV).

 

Inmiddels is KNCV Tuberculosefonds uitgegroeid tot hét kennis- en coördinatiecentrum tegen tuberculose in Nederland. Ook internationaal staat KNCV Tuberculosefonds zeer hoog aangeschreven. KNCV Tuberculosefonds is de grootste particuliere organisatie voor tuberculosebestrijding ter wereld. KNCV Tuberculosefonds werkt in meer dan dertig landen, samen met organisaties als de WHO en de Union (International Union Against Tuberculosis and Lung Disease) in Parijs. KNCV Tuberculosefonds is een van de grotere partners binnen het internationale Stop TB Partnership, dat uit zo’n 500 leden bestaat.

 

Ontwikkeling rol nationaal

Koepelorganisatie KNCV Tuberculosefonds is opgericht in 1903 als centraal overlegorgaan van de lokaal georganiseerde tbc-verenigingen en –consultatiebureaus.

 

Oprichter van Commissie Praktische Tuberculosebestrijding (CPT) in 1953: de komst van tbc-medicijnen, de antibiotica, in de jaren 50 heeft geleid tot nieuwe bestrijdings inzichten, behandelingsprotocollen en de behoefte tot afstemming tussen de tbc-artsen. KNCV Tuberculosefonds heeft in 1953 het initiatief genomen tot de oprichting van de Commissie Praktische Tuberculosebestrijding (CPT) (link). KNCV Tuberculosefonds huisvest het secretariaat van de CPT en coördineert de beleidsontwikkeling ten behoeve van de nationale tbc-bestrijding.

 

Anno 2008, vervult KNCV Tuberculosefonds een coördinerende en ondersteunende rol voor de uitvoerende organen van de tbc-bestrijding in Nederland. In de loop van de jaren 70 en 80 is de nationale tbc-bestrijding geleidelijk geheel overgedragen door de lokale tbc-verenigingen aan de publieke volksgezondheidssector, de GGD’en.

 

Overige taken KNCV Tuberculosefonds nationaal: naast de richtlijnontwikkeling binnen de CPT vervult KNCV Tuberculosefonds taken op het gebied van surveillance, capaciteitsopbouw en onderzoek.

Ontwikkeling rol internationaal

KNCV Tuberculosefonds is uitgegroeid tot één van de voortrekker van de wereldwijde tbc-bestrijding, als leverancier van technische assistentie, vooraanstaande rol in internationale beleidsvorming, en betrokken in de ontwikkeling van tal van expertisegebieden.

 

De ontwikkeling en erkenning van DOTS: historisch gezien heeft KNCV Tuberculosefonds een belangrijke rol gespeeld bij de ontwikkeling van de DOTS strategie. Zo is deze methode ontwikkeld aan de hand van ervaringen door KNCV Tuberculosefonds en de Union in Tanzania en Vietnam sinds de jaren 70 en 80. Dr. Karel Styblo, de grondlegger van de DOTS-bestrijdingsmethodede is jarenlang als wetenschappelijk adviseur verbonden geweest aan KNCV Tuberculosefonds.

 

Medeoprichter van het STOP TB Partnership: in 1998 namen de WHO, de Union (Parijs), Center for Disease Control in Atlanta, en KNCV Tuberculosefonds het initiatief tot het STOP TB Partnership dat inmiddels is uitgegroeid tot een echt wereldwijd partnership waarin alle (meer dan 400 stakeholders) zich verenigd hebben.

 

Amsterdam Declaratie 2000: In Amsterdam committeerden de 22 zogenoemde High- Burden landen zich tot aanpak van hun tuberculose probleem, na erkenning van de grote rol die tuberculose speelt in het onderhouden van een armoede-val. Donoren, waaronder USAID, CIDA (Canada), DGIS (Nederland) en DFID (Engeland) committeerden zich tot financiering van de benodigde aanpak. Deze is in de jaren daarna verwezenlijkt onder coördinatie van het Stop TB Partnership en heeft bijgedragen tot de includering van tuberculosebestrijding in de missie van het Global Fund.

 

Voortrekker in de internationale beleidsvorming: KNCV Tuberculosefonds is vertegenwoordigd en actief in nagenoeg alle operationeel gerichte werkgroepen van het Stop TB Partnership en nauw betrokken in de agendering van nieuwe onderwerpen. 

 

Prominent in Programmaondersteuning: KNCV Tuberculosefonds is structureel betrokken in de programmaondersteuning in meer dan 30 landen. Naast de coördinerende, monitoring, evaluation en technische ondersteuning ontplooit zij in vele landen daarnaast HRD, en onderzoek activiteiten.